Składowanie materiałów na paletach — jak zapobiec przygnieceniu w magazynie i na placu

Składowanie materiałów musi być zorganizowane tak, żeby nic nie mogło się przewrócić ani spaść na człowieka: każdy materiał ma swoje miejsce, sposób i dopuszczalną wysokość składowania, a stosy i palety stoją stabilnie. Wynika to z § 68–73 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP oraz art. 207 § 2 Kodeksu pracy. Temat wraca po sobotnim zdarzeniu w Wielkopolsce, gdzie na terenie firmy zajmującej się recyklingiem zginął mężczyzna przygnieciony paletami z cegłami. Okoliczności wyjaśniają służby (źródło: RMF24, ePoznan).

Nie oceniamy tej sprawy. Poniżej zebraliśmy 5 obszarów, które warto sprawdzić już dziś w każdym magazynie, hurtowni, sortowni i na placu składowym.

1. Miejsce, sposób i wysokość składowania

Podstawowy obowiązek z § 68 ust. 2 rozporządzenia brzmi prosto: dla każdego rodzaju materiału trzeba określić miejsce, sposób i dopuszczalną wysokość składowania. W praktyce oznacza to, że pracownik nie decyduje „na oko”, gdzie odstawić paletę i ile warstw ułożyć.

• Wyznacz i oznacz pola składowania na posadzce lub placu.
• Spisz maksymalną wysokość stosu dla cięższych materiałów (cegła, bloczki, płyty, kręgi, worki).
• Wywieś czytelną informację o dopuszczalnym obciążeniu regałów, podestów i stropów (§ 68 ust. 2 pkt 4).
• Sprawdź, czy masa ładunku razem z regałem i wózkiem nie przekracza nośności posadzki lub stropu.

2. Stateczność stosów i palet

Najwięcej przygnieceń zdarza się wtedy, gdy stos jest za wysoki, krzywy albo stoi na uszkodzonej palecie. Przepisy (§ 71–72) wymagają, żeby przy składowaniu w stosach zapewnić:

• wysokość dobraną do wymiarów, masy i kształtu materiału oraz wytrzymałości opakowań,
• wiązanie między warstwami (np. folia, taśma, przekładki),
• środek ciężkości wewnątrz obrysu stosu, czyli bez wystających i przechylonych warstw,
• odstępy między stosami, które pozwalają bezpiecznie układać i przewozić materiał.

Rozładunek stosu zaczyna się od najwyższej warstwy. Wyjmowanie materiału ze środka stosu jest niedopuszczalne (§ 72 ust. 2). Uszkodzone palety odkładaj do osobnego, oznaczonego miejsca, a nie z powrotem do stosu.

➡️ Gotowa instrukcja BHP — Składowanie na regałach i w stosach kosztuje 39 zł i jest dostępna także po angielsku i ukraińsku.

3. Regały, przejścia i ruch wózków

Regały muszą mieć wytrzymałą i stabilną konstrukcję oraz zabezpieczenie przed przewróceniem (§ 69 ust. 1). Najcięższe materiały, przedmioty łatwo tłukące się i chemikalia układasz na najniższych półkach (§ 70 ust. 2). Odstępy między regałami, a także między paletami składowanymi na posadzce, dobierasz do używanych wózków (§ 69 ust. 2 i § 73).

• Raz w tygodniu obejrzyj regały: wygięte słupy, brak blokad belek, uderzenia wózków.
• Oddziel drogi pieszych od tras wózków i nie pozwalaj stać w strefie podnoszenia ładunku.
• Wózek widłowy obsługuje tylko osoba z wymaganymi uprawnieniami. Zasady opisuje rozporządzenie w sprawie BHP przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym.

➡️ Dla magazynu przygotowaliśmy Pakiet BHP — Magazyn za 449 zł oraz osobną instrukcję obsługi ręcznego wózka paletowego za 39 zł.

4. Instrukcja, szkolenie i nadzór

Pracodawca udostępnia pracownikom aktualne instrukcje BHP dla prac z zagrożeniem wypadkowym (§ 41 rozporządzenia). Osoba kierująca pracownikami organizuje stanowiska zgodnie z przepisami i egzekwuje ich przestrzeganie (art. 212 KP). Pracownik ma obowiązek zgłosić przełożonemu zauważone zagrożenie i ostrzec innych (art. 211 pkt 6 KP).

• Omów zasady składowania na instruktażu stanowiskowym, zwłaszcza z nowymi i sezonowymi pracownikami.
• Ustal, kto codziennie sprawdza stan stosów i palet na placu.
• Daj pracownikom prosty sposób zgłaszania krzywych stosów i uszkodzonych regałów.

W sortowniach i firmach odpadowych przyda się Pakiet BHP — Gospodarowanie odpadami za 499 zł.

5. Ocena ryzyka zawodowego dla składowania materiałów

Przygniecenie przez przewracające się lub spadające przedmioty powinno być ujęte w ocenie ryzyka każdego stanowiska, na którym składuje się materiały (art. 226 KP). Pracodawca ocenia i dokumentuje ryzyko, stosuje środki, które je zmniejszają, i informuje o nim pracowników.

• Sprawdź, czy ocena ryzyka magazyniera, operatora wózka i pracownika placu opisuje zagrożenie przygnieceniem.
• Dopisz konkretne środki: maksymalna wysokość stosów, owijanie palet, strefy wyłączone z ruchu.
• Po każdym zdarzeniu potencjalnie wypadkowym wróć do oceny ryzyka. Jak to zrobić, opisujemy w tekście Ocena ryzyka zawodowego: jak zrobić ją dobrze.

➡️ Gotowe oceny ryzyka: Magazynier i Pracownik sortowni odpadów po 59 zł. Więcej stanowisk znajdziesz w kategorii Oceny ryzyka zawodowego.

Najczęstsze pytania

Czy przepisy podają maksymalną wysokość stosu palet?

Nie ma jednej liczby dla wszystkich materiałów. Wysokość ustala pracodawca dla każdego rodzaju materiału, biorąc pod uwagę jego masę, kształt i wytrzymałość opakowań, i zapisuje ją w instrukcji lub na oznaczeniu pola składowania.

Czy na placu zewnętrznym obowiązują te same zasady co w magazynie?

Tak. Rozporządzenie mówi o składowaniu w pomieszczeniach i miejscach do tego przeznaczonych (§ 68 ust. 1), więc obejmuje też place składowe. Na placu dochodzi jeszcze stan podłoża, które po deszczu lub mrozie może być nierówne.

Co zrobić, gdy pracownik zauważy przechylony stos?

Powinien od razu zgłosić to przełożonemu i ostrzec osoby w pobliżu. Strefę wokół stosu trzeba wyłączyć z ruchu, a stos rozebrać od góry przy użyciu odpowiedniego sprzętu.

Co zrobić, jeśli mimo to dojdzie do wypadku?

Udziel pomocy, zabezpiecz miejsce i przeprowadź postępowanie powypadkowe. Kolejne kroki opisujemy w tekście Postępowanie powypadkowe krok po kroku.

Podsumowanie

Wyznaczone miejsca i wysokości składowania, stabilne stosy i palety, sprawne regały z bezpiecznymi przejściami, instrukcja z nadzorem oraz aktualna ocena ryzyka to pięć rzeczy, które zmniejszają ryzyko przygniecenia. Przejdź dziś magazyn i plac z tą listą, zanim jesienna pogoda utrudni pracę na zewnątrz.

Chcesz, żebyśmy przygotowali instrukcję składowania albo ocenę ryzyka dla Twojego zakładu? Skontaktuj się z nami.