Reforma PIP a BHP — obowiązki wobec zleceniobiorców i B2B od lipca 2026

Reforma PIP a BHP to dwie sprawy, które od 8 lipca 2026 r. idą w parze: inspektor pracy może w drodze decyzji stwierdzić, że umowa zlecenia lub B2B jest w rzeczywistości umową o pracę, a grzywna za nieprzestrzeganie przepisów BHP wzrosła z 30 000 zł do 60 000 zł (art. 283 § 1 Kodeksu pracy). Dotyczy to każdej firmy, która korzysta z pracy osób spoza etatu: zleceniobiorców, samozatrudnionych i podwykonawców. Podstawą zmian jest ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 473).

Poniżej zebraliśmy pięć obszarów, które warto sprawdzić już teraz, zanim do inspekcji trafi skarga pracownika.

1. Co reforma PIP zmienia w BHP

Najważniejsze zmiany, które obowiązują od 8 lipca 2026 r.:

• Decyzja o stosunku pracy. Inspektor najpierw wydaje polecenie usunięcia naruszeń (np. zawarcia umowy o pracę). Jeśli firma go nie wykona, okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy. Od decyzji przysługuje odwołanie do sądu pracy.
• Wyższe grzywny. Za wykroczenia z art. 281, 282 i 283 Kodeksu pracy grzywna wynosi teraz od 2000 do 60 000 zł, a w części przypadków do 90 000 zł. Art. 283 § 1 dotyczy właśnie osób odpowiedzialnych za stan BHP lub kierujących pracownikami, które nie przestrzegają przepisów i zasad BHP.
• Kontrola BHP także u „niepracodawców”. PIP może sprawdzać BHP u przedsiębiorców, na rzecz których pracują osoby fizyczne, w tym samozatrudnieni, bez względu na rodzaj umowy, także jeśli praca była świadczona w ciągu roku przed kontrolą.
• Kontrole zdalne. Część czynności inspektor może przeprowadzić pocztą lub elektronicznie, np. prosząc o przesłanie dokumentów. Dokumentacja BHP powinna więc być kompletna i łatwa do udostępnienia.

2. BHP zleceniobiorców obowiązuje już dziś

Wiele firm uważa, że wobec osób na zleceniu lub B2B nie ma obowiązków BHP. To błąd. Zgodnie z art. 304 Kodeksu pracy pracodawca musi zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy także osobom, które pracują na innej podstawie niż umowa o pracę, w zakładzie lub w miejscu przez niego wyznaczonym. Dotyczy to też samozatrudnionych pracujących na jego terenie, a odpowiednio także przedsiębiorców, którzy w ogóle nie zatrudniają pracowników.

W praktyce sprawdź:

• czy zleceniobiorcy pracują przy tych samych maszynach i w tych samych warunkach co pracownicy, a mimo to nie mają środków ochrony indywidualnej,
• czy znają zagrożenia na stanowisku i zasady postępowania w razie wypadku lub pożaru,
• czy w umowie lub poleceniu określiłeś, jakie zasady BHP mają przestrzegać (art. 304¹ Kodeksu pracy pozwala ustalić ten zakres).

➡️ Dla osób spoza etatu przyda się krótki instruktaż na start. Zobacz prezentację Szkolenie wprowadzające na teren zakładu.

3. Gdy zlecenie staje się etatem: komplet BHP od pierwszego dnia

Jeśli dobrowolnie zamienisz umowę cywilnoprawną na umowę o pracę albo zrobi to decyzja PIP, ta osoba staje się pracownikiem z pełnym pakietem obowiązków BHP. Zadbaj o:

• szkolenie wstępne BHP (instruktaż ogólny i stanowiskowy) przed dopuszczeniem do pracy,
• wstępne badania lekarskie i skierowanie z opisem czynników szkodliwych,
• poinformowanie o ryzyku zawodowym na stanowisku na podstawie aktualnej oceny ryzyka,
• odzież, obuwie robocze i środki ochrony indywidualnej zgodnie z tabelą przydziału,
• wpis do ewidencji szkoleń i badań, żeby pilnować terminów kolejnych.

➡️ Gotowe szkolenie wstępne BHP kosztuje w naszym sklepie 70 zł, a bezpłatny rejestr ważności dokumentów pracowniczych pomoże pilnować terminów badań i szkoleń.

4. Ocena ryzyka obejmuje wszystkich na stanowisku

Ocena ryzyka zawodowego opisuje stanowisko, a nie rodzaj umowy. Jeśli przy tej samej pracy są pracownicy i zleceniobiorcy, zagrożenia są te same. Sprawdź, czy dokument jest aktualny i czy obejmuje wszystkie czynności, które faktycznie wykonują osoby spoza etatu. Więcej o tym, jak to zrobić, przeczytasz w naszym poradniku Ocena ryzyka zawodowego: jak zrobić ją dobrze.

➡️ Gotowe oceny ryzyka (m.in. magazynier, kierowca, pracownik produkcji, spawacz) kosztują po 100 zł. Zobacz oceny ryzyka zawodowego.

5. Okres przejściowy do 8 lipca 2027 r.

Ustawa daje firmom rok na dobrowolne uporządkowanie umów. Jeśli przed 8 lipca 2026 r. zawarłeś umowę cywilnoprawną, która ma wszystkie cechy stosunku pracy, i w ciągu 12 miesięcy zawrzesz z tą osobą umowę o pracę, nie odpowiadasz za wykroczenie z art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy (art. 16 ustawy nowelizującej). Uwaga: ta ochrona nie obejmuje zaniedbań BHP. Za nie grzywna grozi niezależnie od umowy.

W razie wątpliwości firma może wystąpić do Głównego Inspektora Pracy o interpretację indywidualną, czy dana umowa jest stosunkiem pracy. Opłata wynosi 40 zł, a GIP ma na odpowiedź 30 dni.

Najczęstsze pytania

Czy zleceniobiorca musi mieć szkolenie BHP?

Przepisy nie nakazują wprost szkolenia wstępnego dla zleceniobiorcy, ale musisz zapewnić mu bezpieczne warunki pracy (art. 304 KP). Najprościej wykazać to instruktażem i potwierdzeniem zapoznania się z zasadami BHP.

Czy PIP może skontrolować firmę, która nie zatrudnia nikogo na etat?

Tak. Od 8 lipca 2026 r. kontrola BHP obejmuje także przedsiębiorców niebędących pracodawcami, na rzecz których pracują osoby fizyczne, w tym samozatrudnieni.

Ile wynosi grzywna za naruszenie przepisów BHP?

Za wykroczenie z art. 283 § 1 Kodeksu pracy grzywna wynosi od 2000 do 60 000 zł. Wcześniej górna granica wynosiła 30 000 zł.

Czy decyzja PIP działa wstecz?

Nowe przepisy stosuje się do umów cywilnoprawnych, które trwały w dniu 8 lipca 2026 r. Skutki za wcześniejszy okres inspektor może ustalać w sądzie, w drodze powództwa.

Podsumowanie

Sprawdź pięć rzeczy: kto u Ciebie pracuje poza etatem, czy ma zapewnione warunki BHP, czy ocena ryzyka obejmuje jego czynności, czy masz gotowy pakiet BHP na wypadek zmiany umowy oraz czy dokumenty łatwo przesłać inspektorowi. Uporządkowanie tego teraz jest tańsze niż grzywna i wyjaśnienia po skardze.

Źródło: ustawa z 11 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 473 (ISAP), Zielona Linia — nowelizacja ustawy o PIP od 8 lipca 2026 r., Kodeks pracy (ISAP).

Chcesz sprawdzić, czy dokumentacja BHP w Twojej firmie obejmuje także zleceniobiorców i osoby na B2B? Skontaktuj się z nami.