Nowe normy NDS już obowiązują! Sprawdź, czy Twoja firma nie łamie przepisów

Nowe normy NDS już obowiązują! Sprawdź, czy Twoja firma nie łamie przepisów

Jeśli w Twoim zakładzie ktoś pracuje w kontakcie z rozpuszczalnikami, pyłem drewnym, piankami poliuretanowymi czy ołowiem, a ostatni pomiar środowiska pracy masz sprzed kilku lat — ten artykuł jest dla Ciebie. 26 marca 2026 r.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podpisał rozporządzenie zmieniające wykaz najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) i natężeń (NDN) czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. 2026 poz. 447).

Rozporządzenie weszło w życie 2 kwietnia 2026 r. — czyli obowiązuje już od ponad czterech miesięcy, a wiele firm wciąż działa na starych wynikach pomiarów i starych kartach charakterystyki.

Co dokładnie się zmieniło

Nowelizacja dostosowuje polskie przepisy do najnowszych dyrektyw unijnych i obejmuje trzy rodzaje zmian:

• Zaostrzenie istniejących norm dla substancji już objętych wykazem — w tym benzenu i pyłów drewna.

• Wprowadzenie nowych norm tam, gdzie wcześniej ich brakowało — najgłośniejszy przykład to diizocyjaniany.

• Rozszerzenie wykazu o nowe substancje: związki nitrozowe, nowe rozpuszczalniki i inne substancje o udokumentowanej toksyczności, które wcześniej w ogóle nie miały ustalonej normy.

Kilka przykładów konkretnych wartości, które zmieniły się od 2 kwietnia 2026 r.:

1. Benzen: NDS obniżone z ok. 1,6 mg/m³ do 0,66 mg/m³.

• Pył mączny: z 4 mg/m³ do 2 mg/m³.

• Pył drewna twardego: z 2 mg/m³ do 1 mg/m³.

To realne, dwu- i czterokrotne zaostrzenia — stanowisko, które dotąd mieściło się w normie, po nowych przepisach może już jej nie spełniać, mimo że nic w organizacji pracy się nie zmieniło.

Diizocyjaniany: nowość z dwoma terminami, o której łatwo zapomnieć

Diizocyjaniany (MDI, TDI, HDI — stosowane m.in. w lakierach, piankach poliuretanowych, klejach i powłokachvnatryskowych) wcześniej nie miały ustalonej normy NDS w polskim prawie. Teraz mają, ale wejście w życie jest rozłożone na dwa etapy:

• od 9 kwietnia 2026 r. do 31 grudnia 2028 r. obowiązuje wartość przejściowa: NDS = 0,01 mg/m³, NDSCh = 0,02 mg/m³ (w przeliczeniu na grupę NCO),

• po tym okresie przejściowym normy mają zostać dalej zaostrzone — zgodnie z harmonogramem wdrażania dyrektywy unijnej, na której oparto nowelizację.

To jest dokładnie ten rodzaj przepisu, który najłatwiej przeoczyć — bo nie ma tu prostego "przed/po", tylko rozłożony w czasie harmonogram, o którym trzeba pamiętać jeszcze w 2028 roku.

Zmianie i doprecyzowaniu uległy też normy dla ołowiu (wejście w życie równolegle z diizocyjanianami, od 9 kwietnia 2026 r.) oraz odniesienia dotyczące azbestu — oba dostosowane do aktualnych wymogów unijnych.

Nowy obowiązek: nie wystarczy spełniać normę, trzeba to udokumentować

To zmiana, która dotyczy wszystkich pracodawców objętych rozporządzeniem, niezależnie od tego, które konkretnie

substancje ich dotyczą: nowe przepisy wprost wymagają udokumentowania, że normy są spełniane, oraz bieżącego

monitorowania i zapisywania rozkładu stężeń monitorowanych czynników w czasie — nie jednorazowego pomiaru "na

zapas", tylko systematycznego rejestru.

W praktyce oznacza to, że jednorazowy pomiar z adnotacją "wynik w normie" w segregatorze przestaje być wystarczający, jeśli nie towarzyszy mu udokumentowany, powtarzalny proces pomiarowy.

Co musi zrobić pracodawca

• Zweryfikować karty charakterystyki substancji stosowanych w zakładzie pod kątem nowych wartości NDS/NDSCh — szczególnie sekcję 8 (kontrola narażenia / środki ochrony indywidualnej).

• Sprawdzić, czy dotychczasowa ocena ryzyka zawodowego dla stanowisk z narażeniem chemicznym jest wciąż aktualna przy nowych, niższych progach.

• Zlecić aktualne pomiary środowiska pracy tam, gdzie ostatni pomiar wykonano przed zmianą norm.

• Wprowadzić (lub udokumentować już istniejący) system bieżącego monitorowania stężeń — nie tylko wynik, ale zapis rozkładu w czasie.

• Sprawdzić, czy wentylacja i środki ochrony indywidualnej są wystarczające przy nowych, ostrzejszych limitach — szczególnie tam, gdzie stosowane są diizocyjaniany (lakiernie, natrysk pianek PU, klejenie).

• Zaktualizować instrukcje stanowiskowe i przeszkolić pracowników o nowych progach i zagrożeniach.

• Zaktualizować rejestry narażenia zawodowego.

Co grozi za brak reakcji

Kontrolę zgodności z normami NDS/NDN prowadzi Państwowa Inspekcja Pracy w ramach standardowych kontroli warunków pracy. Skoro nowe przepisy wprost wymagają dokumentowania zgodności, brak takiej dokumentacji — nawet przy faktycznie bezpiecznych warunkach — jest już samodzielną nieprawidłowością do wykazania w protokole kontroli, nie mówiąc o sytuacji, w której realne stężenie przekracza nowy, niższy próg.

Nie masz pewności, czy Twoje pomiary środowiska pracy i ocena ryzyka zawodowego uwzględniają już nowe normy NDS i NDN? [Skontaktuj się z e-BHPomoc.pl](kontakt@e-bhpomoc.pl) — sprawdzimy to razem, zanim zrobi to za nas PIP.