Czad w miejscu pracy — jak chronić pracowników w sezonie grzewczym

Czad w miejscu pracy to realne zagrożenie wszędzie tam, gdzie coś się spala: w kotłowni, warsztacie, magazynie z wózkami spalinowymi, kuchni czy na budowie ogrzewanej nagrzewnicą. Pracodawca musi chronić pracowników przed tlenkiem węgla tak jak przed każdym innym czynnikiem szkodliwym: ocenić ryzyko, zmierzyć stężenie i zapobiegać zatruciom (art. 207, 226 i 227 Kodeksu pracy). Właśnie trwa ogólnopolska kampania Państwowej Straży Pożarnej „Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa”, która potrwa do 31 marca, więc to dobry moment na przegląd w firmie.

Poniżej zebraliśmy pięć obszarów, które warto sprawdzić przed mrozami.

1. Gdzie w firmie może pojawić się czad

Tlenek węgla (czad) to gaz bez barwy i zapachu, który powstaje przy niepełnym spalaniu paliwa. Człowiek go nie wyczuje, dlatego trzeba wiedzieć z góry, gdzie może się pojawić. Najczęstsze źródła w zakładach pracy to:

• kotłownie, piece i podgrzewacze gazowe, zwłaszcza przy niedrożnych przewodach,
• warsztaty samochodowe, w których silniki pracują w zamkniętym pomieszczeniu,
• magazyny i hale z wózkami widłowymi z napędem spalinowym lub gazowym,
• kuchnie i gastronomia (piece, grille, kuchnie gazowe),
• budowy i remonty zimą: nagrzewnice gazowe lub olejowe i agregaty prądotwórcze w zamkniętych pomieszczeniach.

Sprawdź, które z tych miejsc są w Twojej firmie, i zapisz je jako punkt wyjścia do oceny ryzyka.

2. Ocena ryzyka i pomiary czadu w miejscu pracy

Tlenek węgla ma ustalone normy higieniczne. Według aktualnego wykazu najwyższych dopuszczalnych stężeń (ostatnio zmienionego rozporządzeniem z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447) dla tlenku węgla obowiązuje:

• NDS 23 mg/m³ — średnie stężenie w ciągu 8-godzinnej zmiany,
• NDSCh 117 mg/m³ — stężenie, które może wystąpić krótko (do 15 minut, nie częściej niż 2 razy na zmianę).

Jeśli czad może występować na stanowisku, zleć badania i pomiary w akredytowanym laboratorium. Ich częstotliwość zależy od wyniku ostatniego pomiaru: przy stężeniu powyżej 0,5 NDS pomiar powtarza się co najmniej raz w roku (rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych, Dz.U. 2025 poz. 949).

• Wpisz wyniki do rejestru czynników szkodliwych.
• Uwzględnij czad w ocenie ryzyka zawodowego stanowisk, na których może wystąpić.
• Poinformuj pracowników o wynikach i o tym, jak się chronić.

➡️ Bezpłatny wzór rejestru czynników szkodliwych pobierzesz w naszym sklepie. Więcej o samych normach przeczytasz we wpisie Nowe normy NDS już obowiązują.

3. Przewody kominowe i wentylacja

Większość zatruć czadem ma te same przyczyny: niedrożne kominy, zaklejone kratki wentylacyjne i zaniedbane urządzenia grzewcze. Przepisy wymagają dwóch rzeczy:

• kontroli stanu technicznego instalacji gazowych i przewodów kominowych co najmniej raz w roku (art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego),
• czyszczenia przewodów dymowych i spalinowych: co najmniej raz na 3 miesiące przy paliwie stałym, raz na 6 miesięcy przy paliwie płynnym i gazowym oraz raz w miesiącu w zakładach gastronomicznych; przewody wentylacyjne co najmniej raz w roku (§ 34 rozporządzenia MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, Dz.U. 2023 poz. 822).

Sprawdź datę ostatniego przeglądu kominiarskiego i ustal, kto pilnuje terminów. Nie pozwól zasłaniać kratek wentylacyjnych, nawet gdy w hali jest zimno.

4. Sprzęt spalinowy w zamkniętych pomieszczeniach

Zimą rośnie pokusa, żeby ogrzać halę nagrzewnicą albo uruchomić agregat „na chwilę” w środku. Tak powstają najgroźniejsze sytuacje.

• Używaj urządzeń spalinowych tylko zgodnie z instrukcją producenta i przy sprawnej wentylacji.
• W warsztacie odprowadzaj spaliny z rury wydechowej na zewnątrz.
• Rozważ czujniki tlenku węgla tam, gdzie pracuje sprzęt spalinowy. Kosztują zwykle około 100–150 zł, a są jedynym sposobem, by wykryć czad.
• Opisz te zasady w instrukcji stanowiskowej i omów je z pracownikami.

➡️ Gotowe oceny ryzyka dla stanowisk narażonych na spaliny, np. mechanik samochodowy czy magazynier, kosztują 59 zł. Cała dokumentacja dla branży jest w Pakiecie BHP — Warsztat samochodowy (449 zł).

5. Co zrobić, gdy podejrzewasz zatrucie

Objawy zatrucia czadem to m.in. ból i zawroty głowy, nudności, osłabienie, duszność i przyspieszone tętno. Łatwo je pomylić ze zmęczeniem. Strażacy zalecają:

• natychmiast przewietrzyć pomieszczenie i wyprowadzić ludzi na świeże powietrze, o ile nie zagraża to ratującemu,
• wezwać pomoc pod numer 112,
• nie wracać do pomieszczenia, dopóki służby nie uznają go za bezpieczne.

Upewnij się, że w firmie są wyznaczone osoby do udzielania pierwszej pomocy i że pracownicy wiedzą, jak zareagować. Pomocna będzie instrukcja udzielania pierwszej pomocy (49 zł).

Źródła: poradnik KG PSP „Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa”, KPPSP Zgierz — przewody dymowe i spalinowe, wroclaw.pl — inauguracja kampanii 2.10.2026.

Najczęstsze pytania

Czy czujka czadu w zakładzie pracy jest obowiązkowa?

Przepisy BHP nie wymieniają czujki CO jako ogólnego obowiązku w każdym zakładzie. O potrzebie jej montażu decyduje ocena ryzyka. Według PSP od 1 stycznia 2030 r. czujki tlenku węgla będą obowiązkowe w mieszkaniach i domach tam, gdzie spala się paliwo.

Jaka jest dopuszczalna norma tlenku węgla w pracy?

NDS dla tlenku węgla wynosi 23 mg/m³, a NDSCh 117 mg/m³. To wartości z wykazu najwyższych dopuszczalnych stężeń, które sprawdza się pomiarem w środowisku pracy.

Kto odpowiada za przegląd kominów w wynajmowanym lokalu?

Kontrolę przewodów kominowych zapewnia właściciel lub zarządca obiektu. Jako pracodawca i tak odpowiadasz za bezpieczne warunki pracy, więc poproś o kopię aktualnego protokołu.

Czy wózek widłowy z napędem gazowym może pracować w zamkniętym magazynie?

Może, jeśli pozwala na to producent, wentylacja jest wystarczająca, a pomiary nie wykazują przekroczeń. Wynik powinien znaleźć się w ocenie ryzyka stanowiska.

Podsumowanie

Przed mrozami sprawdź źródła spalania w firmie, wyniki pomiarów tlenku węgla, przeglądy kominów i wentylacji, zasady używania sprzętu spalinowego i to, czy pracownicy wiedzą, co robić przy objawach zatrucia. Uwzględnij czad w ocenie ryzyka, a jeśli planujesz inwestycje w wentylację, sprawdź, czy da się je sfinansować z dofinansowania ZUS na poprawę BHP. O innych zimowych obowiązkach przeczytasz we wpisie Zima w firmie.

Chcesz uporządkować ocenę ryzyka i dokumentację pod kątem czadu? Skontaktuj się z nami.